Natuurlijk, Nederland heeft altijd zijn kleermakers gehad en een kwaliteitsmerk als Corneliani is al meer dan een kwart eeuw goed vertegenwoordigd binnen onze grenzen. En Hugo Boss heeft ons wel degeleijk geleerd dat jasjes ook sterk onderhevig zijn aan mode. Erg veel zichtbare ressultaten op het groet korps in verplicht donker werkpak gestoken mannen heeft dat niet tot gevolg gehad. Maar de kentering is ingezet en wordt de laatste seizoenen uitgedragen door mannen die opmerkelijk goed in hun pak steken. Niet extreem modieus, maar gewoon voorzien van een stijlvol pak dat de lichaamslijn volgt en zonder slobberen en knellen het figuur waar mogelijk corrigeert. Het is te danken aan de belangstelling voor het vrij explosief groeiende aantal hier verkrijgbare luxe labels – waarbij de hoge kwaliteit opvalt – en de vele, nieuwe varianten op het aloude maatkledingprincipe.

Die luxe labels, liefst van Italiaanse origine en daarom meestal eindigend op ‘I’ of ‘A’ (het superluxe Kiton uitgezonderd, maar dat is dan ook een rare Napolitaanse verbastering van de Oudgriekse jurk: chiton), ontdekken op hun beurt de Noord-Europese markt en passen hun distributie, maatsysteem en communicatie aan.

Bij modezaak Pauw merken ze dat er tegenwoordig veel meer geld wordt gespendeerd aan handgemaakte pakken. Gevestigde namen in de pakkenwereld als Brioni, Kiton en Attolini – oorspronkelijk uit Rome en Napels – zijn bij Pauw dan ookniet meer weg te denken. Stuk voor stuk zien zij de ontwerpers als kunstenaars met een eigen stijl. De fijnste stoffen kunnen naar keuze worden verwerkt tot een op het lijf geschreven pak. Volgens Pauw-medewerker Raymond Kleine Koerkamp is het bijzondere van zo’n kostuum dat de vorm het pak overleeft. De patronen worden natuurlijk vereeuwigd op papier en de ziel van de kleermaker zit in de laatste draad. ‘Het allerbelangrijkste blijft dat je iets koopt waarje tevreden mee bent en daar ook van geniet’, zegt Koerkamp. Het duurt zes tot acht weken voordat je het pak kunt aantrekken en de kosten liggen tussen vijf– en zeseneenhalf duizend gulden.

De bewering dat als je jong en sportief bent je een willekeurige juten zak aan kunt trekken, wordt momenteel behoorlijk gelogenstraft door het sophisticated modebeeld met een duidelijk voorkeur voor een natuurlijk (dus liefst ranke) lichaamslijn. Goed, je frisse kop wordt je niet afgenomen, maar je atletische bouw verlies je toch behoorlijk in hobbezakkostuum. Je maakt snel een verklede, ouderwetse indruk. Zie de jonge leden van het koninklijk familie: vaak ‘dressed up’ als oude man in te ruim pak (terwijl grootvader Bernhard vroeger niet bezuinigde op een goed gesneden maatpak). De niet meer zo jonge man transformeert zichzelf nog sneller tot sloeber als hij stijl en/of kwaliteit uit zijn pak bant. Elementen die zelfs bij een goedkoop pak zo op het eerste gezicht recht van voren in de spiegel altijd aanwezig lijken. Revers en voorfront maken door het nodige verstevigende plakwerk ene aardige indruk. Maar draag zo’n pak eens een paar keer, laat het eens reinigen of bekijk jezelf (liever voor je het aanschaft) er eens in via twee spiegels of een videobeeld. Van opzij of van achteren zijn veel goedkope ook precies waard, wat het prijskaartje vermeldt.

Bijna iedere avond worden tv-kijkers middels de diverse weermannen ook getrakteerd op dit weinig voordelige fenomeen. Zolang ze je aankijken, is alles oké; zodra ze een kwartslag maken om een kleine depressie in het noorden aan te wijzen tekent zich visuele ellende af. Heer in pak wordt man in zak!

Bij de meer luxe merken is er keuze in diverse drops. Zonder het te ingewikkeld te maken: de drop is een verhoudingsmaat die aangeeft of de body vna het pak wijder of juist slanker toegesneden is. Leuk om te weten of je drop 6 hebt, maar vaak heeft dat alleen betrekking op een bepaald merk, omdat maatgeving in confectie niet optimaal gestandaardiseerd is. Belangrijker is de variatiemogelijkheid: een goed pak is nooit te wijd of te strak. Voor dik en dun, voor kort en lang en vooral voor het postuur waar wat minder gelukkige contrasten in samengaan (smalle schouders boven en forse kont) is een goed gesneden kwaliteitspak de meest representatieve omhulling. Voor wie die stelling graag onderbouwt met de aankoop van een fraai pak zijn er twee, nou eigenlijk drie opties.

Optie één: Je kiest uit het rek een pak waarvan de versteviging aan de voorzijde niet of bijna niet is vastgeplakt. Dat betekent dat machinaal (of in extreem kostbare gevallen met aanvullend handwerk) het vormgevende paardenhaar en andere tussenvoeringen met ultrakleine steekjes aaneen gehecht zijn met de buitenzijde (vaak goed waarneembaar aan de achterzijde van de revers, het zogenoemde pikeerwerk dat zich aftekent in een reliëf van putjes.) Het mooie van deze niet geplakte pakken: ze vormen zich tijdens het dragen naar het lichaam. Sluiten veel beter aan, maar kunnen ook een forse stoombeurt veel beter verdragen.

Optie twee: een pak naar maat. Dat kan via de moderne scan-methode, het kan via het de constructie semi-maatwerk. In de winkel wordt aan de hand van een standaard-pasjas/-broek de maat genomen. Maten, materiaalkeuze en eventuele voorkeuren of wijzigingen (liever geen split achter maar twee opzij?) worden doorgegeven aan de pakkenmaker, liefst beneden de Alpen. Naar gelang label en mogelijkheden krijgt de klant een persoonlijk pak. Overigens kan de versteviging van dit pak naar maat gewoon geplakt en daardoor enigszins inferieur zijn aan de derde optie.

In deze moderne tijd speelt de computer meer dan ooit een belangrijke rol. Sinds de internetrevolutie kunnen we er bijna niet meer omheen. Iemand die daarop heeft ingespeeld en de oude met de nieuwe economie wil samensmelten, is Bas Possen. De dertigjarige oprichter van de site www.possen.com lanceerde zomer 2000 het DigiTwin-systeem: een soort paskamer waarin een scan van je wordt gemaakt, en meteen je maten tot in de kleinste details worden vastgelegd in het computerbestand. Waarna pakken (geplakt) kunnen worden gemaakt naar eigen eisen en wensen. ‘Mensen willen toch graag kleding blijven zien en voelen, omdat achter mode emotie zit. Alleen kleding verkopen kan via internet werkt niet’, zegt Possen. Daarom is het mogelijk om in de “fashion rooms” – zijn winkels, waar ook de DigiTwin staat – stoffen uit te zoeken aan de hand van staaltjes van de welbekende merken, zoals Zegna, Cerruti en Dormeuil. Zaken als welke voering je moet nemen en of er wel of geen bandplooi in de broek moet komen, worden besproken. Binnen drie weken is het kostuum klaar.

Perfect op maat en geheel toegespitst op de persoonlijk, unieke verlangens van de klant. Maar dat is nog niet alles. De opgeslagen gegevens kunnen ook worden gebruikt voor de ‘personalized’ pagina, die je kunt vinden op de website van Possen. Op deze pagina vind je jezelf terug als spirituele paspop waarop je allerlei modellen, stoffen, dessins kunt uitproberen. De voorkeuren kunnen worden aangeklikt om je vervolgens een nieuw kostuum te laten aanmeten. ‘Het belangrijkste blijft nogmaals dat de klant de mogelijkheid heeft om in levende lijve de stoffen te voelen en een paspak uit te proberen die we in onze winkels hebben. De see, feel en try experience blijft essentieel’, aldus de jonge ondernemer. De prijzen variëren van achthonderd tot tweeduizend gulden. Meer informatie vind je op de website: www.possen.com.

De derde optie: een geheel naar maat, zoveel mogelijk met de hand, gemaakt pak. Bij kleermaker Hekster kun je zelfs stoffen met 22 karaats gouden draad in een kostuum laten verwerken, maar helaas is dat niet voor iedereen weggelegd. ‘Al vijftig jaar maak ik maatpakken met “sjomme” (hart en ziel) voor mijn klanten, die overigens verspreid over de wereld wonen. Waar is zo veel voldoening uit haal, is dat de kracht van mijn zaak wordt uitedrukt in een pak’, vertelt Hekster tevreden. De meest exclusieve stoffen als cashmere of vicuña (borsthaar van een Peruaanse lama) van Scabal, Holland & Sherry en Zegna worden in het atelier gesneden. En wil je showen met je naam op je jasje dan hoef je maar een kik te geven. Het op maat laten maken gaat natuurlijk niet van de ene op de andere dag, ook vanwege de pas-sessies. Waarvoor je overigens maat twee keer hoeft terug te komen in zijn ateliers: Tailors Trend, Koninginneweg, Amsterdam. Zes tot acht weken wachten is normaal en reken op het neertellen van drie tot twintigduizend gulden. Dan heb je ook wel iets unieks en een vakmanschap in je pak verwerkt dat je tegenwoordig niet veel meer in Nederland vindt. Een ding is zeker: op het moment dat Hekster met zijn vak stopt, zullen zijn klanten hem ontzettend missen!

Zelfs modeontwerpers willen weer terug naar de tijd dat men een beroep deed op een hoogst persoonlijke kleermaker. De Belgische ontwerper Stijn Helsen gelooft in de comeback van het kleermakersgevoel. Helsen: ‘Ik denk dat mensen zich meer en meer keren tegen het massagedoe in de mode. Hetzelfde voor iedereen, wat is daar nu aan?’ Het gaat dus allemaal om persoonlijkheid. Creativiteit en de drie F’s: Fabric, Fitting en Form heeft hij als een rode draad door zijn collecties lopen. Hieraan heeft hij nu colour and contrast toegevoegd. Dat is duidelijk te merken. Nieuw zijn bijvoorbeeld “funky” voeringen in candy colours van de kostuums. Helsen wil dus terug naar persoonlijke collecties. ‘Denk aan wat voor geweldig gevoel het je geeft: een kledingstuk met persoonlijkheid, speciaal voor jou samengesteld. Een beetje als architect die een huis ontwerpt dat perfect bij je levenswijze past.’ In de sector luxe, niet-geplakte pakken en pakken-naar-maat is het de gewoonte om de kwaliteiten van een bepaald merk vooral te meten aan de tekortkomingen of zogenoemd overdreven luxe van andere labels. Iedere verkoper heeft duidelijk zijn voorkeuren en overtuigt door te vermelden dat pak x...(natuurlijk eindigend op ‘A’ of ‘I’), weliswaar geen Kiton is, maar er toch net tegen aanschurkt. Eigenlijk iets moderner, meneer!

Mouwknoopjes die open kunnen, prachtig ingezette mouwenknoppen, met de hand aangenaaide knopen (kijk de bovenste stift, de onderste plat tegen de stof, want die mag nooit dicht). Voel hoe soepel, hoe dun, hoe stevig, hoe...dat heb je weer niet bij…

Het jargon van de grand cru wijnverkoper doet er niet voor onder. Zelfs doorgewinterde kledingkenners voelen zich overbluft door de vergelijkende wijze van aanprijzen. ‘Ja, maar bij dit jasje loopt het beleg geheel door tot onderen. En met de hand erin gezet, he!’

Je moet het maar aannemen, want veel van de waardevolle techniek en aangeprezen kwaliteiten gaan schuil achter de wol aan de buitenkant en de zijde van de voering.

Kinnesinne kan bij verkoop een rol spelen. Het lukt niet iedere winkel om een brede selectie van topmerken in huis te halen. De distributie is selectief en het merk dat men niet mag voeren, is dan vrijwel automatisch de kwalitief zwakkere broeder.

Troost voor de klant: ook al lopen de werkwijzen van de luxe labels uiteen en biedt de een net wat meer features (Kijk, echte kissing buttons, de knoopjes op de mouwen liggen tegen elkaar aan!), slechte producten worden in het hogere genre niet verkocht. Investeren in betrouwbaarheid is het motto. Dat betekent dat de relatie met de winkelier niet graag op de proef wordt gesteld met het leveren van niet degelijke waar. En dat vertaalt zich verder: een goede winkelier ziet graag een tevreden klant terugkomen.

Verstandig van Canali om onlangs een groep modetoeleveranciers en ons uit te nodigen om eens te komen kijken naar het productieproces in Sovico Noord Italië. Konden we zien hoe goed, schoon en met uiterste zorg Canali zijn luxueuze pakken maakt. De verschillende belijningen (en bijbehorende drops) – variërend van klassiek tot modieus – toonden aan dat Canali heel wat mannen aankan (en andersom). Canali heeft naast de thuismarkt een meer stevige voet tussen de deur in de USA en is daar geliefd als business suit. Sinds kort heeft de expansie zich ook gericht op Nederland. Tot tevredenheid van agent en doorverkopers. De zorg waarmee het Canali-product tot stand komt, liet zich goed volgen. Van het bewaren en het lezen van de stoffen op eventuele oneffenheden, het snijden en het sierlijk in vorm pikeren van de revers (voor kenners verraden de revers en de bolling waarmee ze in vorm zijn gezet evenals het perfect aansluiten van de kraag en de schouderlijn veel over de waarde van het pak) geschieden evenals de vele persbeurten tussendoor en de definitieve voor de eindcontrole in een vochtig, zeg maar gerust klam klimaat. Om het materiaal van het pak zo optimaal mogelijk zijn vorm te geven en te laten behouden is zelfs de temperatuur van het exportmagazijn aangepast.

Achter de sfeervolle naam Sartoria d’Alessandro (Nieuwe Rijn 35, Leiden) staat vakkennis van de Nederlander Mans die overduidelijk is gekoppeld aan het Italiaanse merk Nervesa. Zelf draagt hij al jaren geen gelakte pakken meer, knoopt zijn das lekker kort en breed, zoals stijlbewuste Italianen dat plachten te doen en helpt mannen met de meest uiteenlopende maten in zijn gemoedelijke, beetje rommelige winkel aan en in een Nervesa-pak. Zijn werk en de kleding is een uit de hand gelopen passie voor Italië de Italiaanse smaak en voorkeur voor techniek. Alle onderscheidende, soms kleine kenmerken van het Nervesa-pak weet hij toe te lichten. Met verwijzing naar het aanbod of het slanke pak (gedeeltelijk ongevoerd) aan het eigen lijf. Tot iets gevulde bovenste paspel onder de klepzak van het colbert of de weinig zuinige snijmethode waardoor de voorpanden van het jasje al van nature zich driedimensionaal vormen zijn allemaal zaken die niet onvermeld mogen blijven....Bij d’Alessandro kan de gemiddelde man direct zijn pak uit het rek pakken. Kleine veranderingen zijn snel geleverd, maar wie sterk afwijkt of zeer persoonlijke eisen heeft, wordt uitgebreid de maat genomen en het stalenboek voorgehouden. Na een periode van acht weken wachten is het pak naar wens en maat gereed via de ateliers in Italië. De gemiddelde kosten hiervan liggen rond de vierentwintighonderd gulden. ‘Ik heb een klant van twee meter vijftien. Een boom van een vent, internationaal georiënteerd en hij kan zich eigenlijk op het gebied van kleding alles permitteren. Maar hij komt altijd weer bij Nervesa terecht, omdat voor hem de prijs-kwaliteitverhouding in evenwicht is.’ Niet gemiddeld maar wel bemiddeld. Is dat de doelgroep voor het betere pak naar maat? ‘Ach die relatief kleine investering verdient zich terug, als je weet hoeveel plezier het is om een perfect zittend pak te dragen!’ En last but not least kan men bij New Tailor sinds kort pakken laten maken van Pashmina. Deze bijzondere stof wordt onder de ruwe buikharen van de Pashmina geit gevonden en tot wol gesponnen. Doordat er weinig geiten zijn, is de stof zeer exclusief. In Europa kan alleen Dormeuil deze zeer fijne draden bewerken tot stof. Een ander opmerkelijke eigenschap van dit materiaal is dat het zachter wordt naarmate je het vaker draagt. De met de hand gemaakte pakken kunnen naar wens in allerlei kleuren en motieven geleverd worden. Kortom, de geit kan terecht denken: pak me dan als je kan